18 lis 2026
Regulacje i Etyka

GIBK: AI w nadzorze nad bezpieczeństwem polskiej kolei

UTK planuje wdrożyć system GIBK z algorytmami AI. Sprawdź, jak zmieni kontrole, protokoły i wymianę informacji w polskim transporcie kolejowym.

Autor: Zuzanna Podgórska, 14 października 2026
Close-up of a railway track with signal light and switch mechanisms, showing detailed components.
Fot. Martijn Stoof / Pexels · Pexels License

Generator Informacji Bezpieczeństwa Kolejowego (GIBK) to wspólny system teleinformatyczny, który Urząd Transportu Kolejowego planuje wdrożyć do zarządzania bezpieczeństwem kolei w Polsce. Ma zbierać dane z całego rynku i wykorzystywać algorytmy sztucznej inteligencji do wykrywania zagrożeń oraz przewidywania nieprawidłowości.

Dlaczego UTK chce zmienić sposób nadzoru nad bezpieczeństwem kolei?

Obecnie informacje o bezpieczeństwie kolei są rozproszone i nie istnieje centralna ewidencja tych danych. Również kontrola i sprawozdawczość odbywają się w dużej mierze w formie papierowej. W praktyce oznacza to, że regulator ma trudność z szybkim, całościowym obrazem stanu bezpieczeństwa na całym rynku.

GIBK ma temu zaradzić, łącząc dotychczas osobne źródła w jednym miejscu. Szczególnie istotne jest to, że system ma identyfikować źródła zagrożeń na podstawie danych pochodzących z całego rynku, a nie z pojedynczych podmiotów.

Co potrafi system GIBK?

Projekt zakłada budowę wspólnego systemu teleinformatycznego złożonego z modułów i e-usług. Najważniejsze funkcje to:

  • identyfikacja źródeł zagrożeń na podstawie danych z całego rynku,
  • automatyczne generowanie wniosków z dotychczas rozproszonych źródeł,
  • przewidywanie trendów i nieprawidłowości przy użyciu algorytmów AI.

Dzięki temu nadzór przestałby opierać się wyłącznie na reagowaniu po fakcie. Model predykcyjny pozwala wskazywać obszary podwyższonego ryzyka wcześniej, zanim dojdzie do poważnego incydentu.

Jak zmienią się kontrole?

UTK planuje przenieść kontrole do środowiska elektronicznego, czyli wprowadzić e-kontrole. Wszystkie czynności nadzorcze mają być prowadzone w jednym systemie, co ułatwia dokumentowanie i późniejsze analizy.

Jak będzie wyglądać komunikacja i dokumentacja?

Komunikacja prezesa UTK z podmiotami rynku ma odbywać się wyłącznie przez GIBK. Komisje kolejowe mają z kolei sporządzać protokoły ustaleń końcowych i oględzin właśnie w tym systemie.

Analiza ryzyka i integracja z europejskimi systemami

Analiza ryzyka zgodna z unijnymi przepisami ma być prowadzona w GIBK. System ma również integrować krajowe rejestry oraz systemy Agencji Kolejowej Unii Europejskiej (ERA), co ma znaczenie dla spójności danych w skali Unii.

Jak zmieni się codzienna praca nadzoru?

Poniższa tabela zestawia obecny stan z założeniami projektu GIBK.

ObszarObecniePo wdrożeniu GIBK
Dane o bezpieczeństwieRozproszone, brak centralnej ewidencjiWspólny system z danymi z całego rynku
Kontrola i sprawozdawczośćGłównie papieroweE-kontrole i e-usługi w jednym systemie
Wnioski z danychWymagają ręcznego zestawianiaGenerowane automatycznie przez system
Protokoły komisjiPoza wspólnym systememSporządzane w GIBK
Analiza ryzykaZgodnie z unijnymi przepisami poza jednym systememProwadzona w GIBK

Zestawienie pokazuje, że zmiana dotyczy nie tylko technologii, ale całego obiegu informacji: od zbierania danych, przez kontrolę, aż po dokumentowanie wyników.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli działasz na polskim rynku kolejowym jako przewoźnik, zarządca infrastruktury lub podmiot współpracujący z UTK, wdrożenie GIBK będzie oznaczać zmianę sposobu kontaktu z regulatorem. Komunikacja prezesa UTK ma odbywać się wyłącznie przez system, dlatego warto już teraz sprawdzić, czy wewnętrzne procesy obsługi dokumentów są gotowe na przejście na formę elektroniczną.

Warto też pamiętać, że projekt jest w fazie planowania. Szczegóły wdrożenia, w tym harmonogram i zakres poszczególnych modułów, będą wyjaśniane w miarę postępu prac. Obserwowanie komunikatów Urzędu Transportu Kolejowego pozwoli na bieżąco śledzić, które zmiany faktycznie wejdą w życie.

Na podstawie: Kolejowy Portal. Tekst opracowany redakcyjnie.