AI strażnikiem polskich granic. Wojsko wdraża autonomiczne rozwiązania

Polska armia buduje autonomiczny system ochrony granic oparty na sztucznej inteligencji, aby zwiększyć bezpieczeństwo terytorialne i zmniejszyć zależność od zagranicznych technologii. Centrum Implementacji Sztucznej Inteligencji (CISI), podlegające Dowództwu Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni (DKWOC), prowadzi ten ambitny projekt w ramach szerszej modernizacji Wojska Polskiego.

Autonomizacja wschodniej granicy — nowy etap obrony terytorialnej

Wojsko Polskie rozpoczęło proces autonomizacji granicy, szczególnie na wschodzie, gdzie zagrożenie jest największe. Celem jest wdrożenie jak największej liczby autonomicznych platform, aby zastąpić żołnierzy w bezpośrednim styku z terytorium sąsiednich państw i jednocześnie podnieść skuteczność ochrony polskich granic. Jak podkreślił płk Piotr Turek, szef CISI, podczas premiery raportu “Cyberodporni 2030”: “Jako resort obrony narodowej rozpoczęliśmy proces autonomizacji granicy”.

Do tej pory Wojsko Polskie zrealizowało wiele ćwiczeń testowych z udziałem 18. Dywizji Zmechanizowanej (“Żelaznej Dywizji”) oraz DKWOC. Ćwiczenia te miały na celu sprawdzenie w warunkach zbliżonych do bojowych efektywności autonomicznych platform, bezzałogowych urządzeń i innowacyjnych narzędzi. Takie podejście pozwala armii na stopniowe, bezpieczne wdrażanie technologii przed ich pełnym operacyjnym zastosowaniem.

Cyberbezpieczeństwo jako fundament autonomicznych systemów

Autonomiczne rozwiązania wymagają nie tylko wydajności i odporności technicznej, ale przede wszystkim bezpieczeństwa cybernetycznego. DKWOC postrzega cyberbezpieczeństwo jako zagadnienie wielowymiarowe — nie tylko ochronę cyberprzestrzeni i neutralizowanie cyberataków, ale również integralny element tradycyjnych domen operacyjnych.

Praktycznym przykładem są drony bezzałogowe, które mogą pełnić funkcje wywiadowcze, rozpoznawcze i uderzeniowe. Każdy z tych systemów musi być odpowiednio zabezpieczony, aby zminimalizować ryzyko przechwycenia, manipulacji lub przejęcia kontroli przez przeciwnika. Jak zaznaczył płk Turek: “To wszystko sprawia, że dzisiaj bez cyberbezpieczeństwa w wojsku nie możemy prowadzić efektywnie żadnych działań zbrojnych”.

Pięciokrotny wzrost cyberataków — wyzwanie dla resortu obrony

Sytuacja geopolityczna na wschodzie Europy bezpośrednio wpłynęła na skalę zagrożeń cybernetycznych wobec Polski. Od pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku liczba cyberataków na infrastrukturę resortu obrony wzrosła 5-krotnie. Wzrost ten wynika z dwóch czynników: Polska jest hubem logistycznym wspierającym Ukrainę w jej walce obronnej oraz państwem przyfrontowym, bezpośrednio sąsiadującym z konfliktami.

Wyzwanie nie polega tylko na samej skali operacji. Sztuczna inteligencja zmienia krajobraz zagrożeń cybernetycznych — jak ujął to płk Turek, technologia AI “wywraca wszystko do góry nogami”. Dzięki dostępnym modelom AI i wyższym poziomom subskrypcji, nawet osoby bez specjalistycznego przygotowania mogą wyrządzić poważne szkody infrastrukturze krytycznej. To wymusiło na DKWOC i CISI rozpoczęcie intensywnego procesu wdrażania AI do obrony cyberprzestrzeni Polski na szeroką skalę.

AI w całym cyklu obrony cyberprzestrzeni

CISI opracowało zdolności do wspierania całego cyklu ochrony cyberprzestrzeni Rzeczypospolitej Polskiej oraz obsługi incydentów bezpieczeństwa. Sztuczna inteligencja wykazuje się szczególną efektywnością w trzech kluczowych obszarach:

1. Analiza zagrożeń — AI przetwarza ogromne ilości danych z sieci, systemów i czujników, identyfikując anomalie i podejrzane aktywności
2. Poszukiwanie wzorców — algorytmy uczenia maszynowego rozpoznają charakterystyczne sygnatury cyberataków, malware’u i technik hakowania
3. Budowanie odpowiedzi — AI wspomaga tworzenie automatycznych i manualnych procedur reagowania na incydenty, minimalizując czas odpowiedzi

Jak podkreślił szef CISI: “Te elementy są już w zasięgu DKWOC i tworzymy konkretne rozwiązania”. To oznacza, że polska armia nie tylko monitoruje zagrożenia, ale aktywnie je neutralizuje przy wsparciu sztucznej inteligencji.

Suwerenność technologiczna — unikanie zależności od zagranicznych dostawców

Wdrażanie niezależnych polskich narzędzi AI w sektorze obronnym ma kluczowe znaczenie dla suwerenności technologicznej kraju. Zmniejsza się zależność Polski od zewnętrznych dostawców modeli, którzy z dnia na dzień mogą ograniczyć dostęp lub wycofać swoje produkty.

Historycznym przykładem jest sytuacja z firmą Anthropic, która zablokowała dostęp do modeli Fable 5 i Mythos dla użytkowników z określonych regionów. Taka sytuacja mogłaby poważnie zakłócić operacje polskiego wojska, gdyby całkowicie zależało od zagranicznych rozwiązań. Dlatego DKWOC i CISI aktywnie rozwijają rozwiązania open source, które przy odpowiedniej orkiestracji i optymalizacji mogą osiągnąć efektywność porównywalną z komercyjnymi modelami AI.

Aspekt	Open Source	Modele Komercyjne
Niezależność	Wysoka — pełna kontrola nad kodem	Niska — zależność od dostawcy
Koszt	Niski (głównie opracowanie)	Wysoki — subskrypcje i licencje
Bezpieczeństwo	Można audytować i modyfikować	Ograniczona przejrzystość
Dostępność	Gwarantowana — kod dostępny	Może być ograniczona lub wycofana
Wydajność	Wymaga optymalizacji	Gotowe do użytku

Co to oznacza: Polska inwestycja w rozwiązania open source nie tylko obniża koszty operacyjne, ale przede wszystkim zapewnia niezawodność systemu obronnego niezależnie od decyzji zagranicznych korporacji technologicznych.

Program SAFE — katalizator suwerenności technologicznej

Program SAFE, wspierający rozwój technologii zaawansowanych w Polsce, dał dodatkowy impuls dla CISI i DKWOC. Jak zaznaczył płk Turek: “Pewne pierwsze elementy już powstały, natomiast w tym roku projekt ewoluuje. Nie ukrywam, że dzięki m.in. programowi SAFE, który dał impuls np. jeśli chodzi o technologię superkomputerów”.

Superkomputery są niezbędne do trenowania i uruchamiania zaawansowanych modeli AI. Ich dostępność w Polsce pozwala na:

• Szkolenie własnych modeli AI dostosowanych do polskich potrzeb obronnych
• Przetwarzanie dużych zbiorów danych z systemów monitorowania granic i cyberprzestrzeni
• Testowanie i walidację nowych algorytmów bezpieczeństwa
• Redukcję opóźnień i zależności od zagranicznych centrów obliczeniowych

Program SAFE stanowi inwestycję nie tylko w Wojsko Polskie, ale w całe społeczeństwo, wspierając budowę niezależnej infrastruktury technologicznej kraju.

Perspektywy — innowacyjne Wojsko Polskie

CISI w ramach DKWOC realizuje wizję innowacyjnego Wojska Polskiego, gdzie autonomiczne rozwiązania i sztuczna inteligencja stanowią filar nowoczesnej obrony. Projekt łączy trzy kluczowe elementy: technologiczną innowacyjność, operacyjną efektywność i strategiczną niezależność od zagranicznych dostawców.

Wdrażanie AI do ochrony granic i cyberprzestrzeni to proces długofalowy wymagający budowania kadry specjalistów, rozwijania zdolności technicznych i testowania rozwiązań w warunkach zbliżonych do rzeczywistych. Polska armia wykazuje determinację w tym kierunku, co pozwala oczekiwać, że w nadchodzących latach polska obrona terytorialna i cybernetyczna będą coraz bardziej niezależne i efektywne.