AI skraca analizę genetyczną z 5 dni do 3 godzin w Polsce

Sztuczna inteligencja skraca czas analizy paneli genetycznych z pięciu dni do trzech godzin, demonstrując transformacyjny potencjał automatyzacji w polskiej diagnostyce medycznej. Ten przełom pochodzi z projektu spółki Proacta, lidera polskiego medtech’u, który rozwija platformę Dbam o siebie Smart Lab — certyfikowany wyrób medyczny łączący dane laboratoryjne z modelami AI w celu przyspieszenia diagnostyki i wsparcia lekarzy w podejmowaniu decyzji klinicznych.

Polska ochrona zdrowita czeka na drugą falę cyfryzacji

Pierwsza faza cyfryzacji polskiego systemu zdrowotnego przebiegła pomyślnie — dane pacjentów są przechowywane elektronicznie, funkcjonuje Internetowe Konto Pacjenta, a systemy zapewniają odpowiedni poziom bezpieczeństwa informacji. Jednak według Pawła Ciesielki, prezesa Proacty, to zaledwie początek. Główny problem polega na tym, że znaczna część danych pozostaje zamknięta w dokumentach PDF i formatach trudnych do automatycznego przetwarzania przez systemy analityczne.

– Pierwszy etap cyfryzacji działa już całkiem dobrze. Dane mamy w postaci elektronicznej i potrafimy je zabezpieczać. Problem polega na tym, co znajduje się w tych danych. Bardzo często są one zapisane w dokumentach PDF albo w formatach, które trudno automatycznie przetwarzać – wyjaśnił prezes w rozmowie ze Strefą Biznesu.

Kolejnym krokiem powinno być przekształcenie dokumentacji medycznej w dane ustrukturyzowane, które będą mogły być wykorzystywane przez rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji. To jednak wymaga nie tylko technologii, ale także regulacji, dostępu do baz danych i współpracy z dostawcami systemów informatycznych.

Brak standardów utrudnia automatyczną analizę

Jednym z największych wyzwań pozostaje brak jednolitych standardów wymiany informacji medycznych. Nawet podstawowe wyniki badań laboratoryjnych opisywane są w różny sposób w zależności od laboratorium, co uniemożliwia ich automatyczne porównywanie przez systemy AI.

W Polsce funkcjonuje wiele laboratoriów, każde posługujące się własnym kodowaniem badań. Nawet jeśli wynik jest ustrukturyzowany, bez ujednoliconego systemu kodowania wciąż nie ma pewności, jakiego badania faktycznie dotyczy. Rozwiązaniem jest standaryzacja z wykorzystaniem systemu LOINC (Logical Observation Identifiers, Names and Codes).

Czym jest standard LOINC?

LOINC to międzynarodowy standard kodowania wyników badań laboratoryjnych oraz obserwacji klinicznych. System przypisuje unikalne, ustandaryzowane kody numeryczne do poszczególnych testów medycznych — na przykład poziom glukozy, morfologia krwi czy inne parametry — ułatwiając ich odczytywanie przez różne systemy informatyczne. Wdrożenie LOINC w Polsce jest kluczowe dla interoperacyjności danych medycznych nie tylko na poziomie krajowym, ale także europejskim. Dzięki temu lekarz w innym kraju mógłby odczytać dane pacjenta dokładnie w taki sam sposób jak lekarz w Polsce.

Platforma Dbam o siebie Smart Lab: AI w praktyce medycznej

Proacta opracowała certyfikowany wyrób medyczny, który przetwarza dane z badań laboratoryjnych i urządzeń telemedycznych przy wykorzystaniu certyfikowanych algorytmów. Platforma wspiera automatyczną analizę i interpretację wyników oraz generuje spersonalizowane raporty zdrowotne online, wskazując możliwe kolejne kroki diagnostyczne.

Dotychczas, w ramach prowadzonych projektów i pilotaży, spółka przeanalizowała ponad 6 tys. kompletów danych laboratoryjnych oraz ponad 2 mln rekordów danych medicznych. Stanowi to istotny zasób do dalszego rozwoju algorytmów oraz budowy przewagi technologicznej w medycynie predykcyjnej.

Parametr	Wartość
Przeanalizowanych kompletów danych laboratoryjnych	6 000+
Przetworzonych rekordów danych medycznych	2 000 000+
Czas analizy panelu genetycznego (przed AI)	~5 dni
Czas analizy panelu genetycznego (po AI)	~3 godziny
Status certyfikacyjny	Certyfikowany wyrób medyczny

Dlaczego certyfikacja medyczna jest ważna?

Status certyfikowanego wyrobu medycznego jest dla Proacty sygnałem dojrzałości rozwiązania. Potwierdza, że platforma powstaje zgodnie z wymogami dotyczącymi bezpieczeństwa, jakości i skuteczności działania. W praktyce oznacza to, że nie chodzi wyłącznie o aplikację technologiczną, ale o narzędzie mogące funkcjonować w rzeczywistym środowisku ochrony zdrowita.

Certyfikacja ma szczególne znaczenie dla autonomicznych zastosowań, gdzie interpretacja wyników trafia bezpośrednio do pacjenta w skali masowej, bez filtra lekarza. W takim scenariuszu ryzyko i wymagania regulacyjne są znacznie wyższe, dlatego Proacta certyfikuje rozwiązanie na wyższą klasę.

Sztuczna inteligencja wspiera, nie zastępuje

Celem Proacty nie jest zastępowanie lekarzy, ale dostarczenie im narzędzi pozwalających szybciej odnaleźć najważniejsze informacje w ogromnej liczbie danych generowanych przez system ochrony zdrowita. Elektroniczna dokumentacja medyczna generuje dziś ogromne ilości danych, które lekarz nie jest w stanie przeanalizować samodzielnie w całości.

Rozwiązanie wspiera dwie sytuacje: tam, gdzie wynik wspiera lekarza — porządkuje dane i przyspieszą decyzję kliniczną; tam, gdzie interpretacja trafia bezpośrednio do pacjenta — wymaga wyższego poziomu certyfikacji i bezpieczeństwa.

Problem ciągłości opieki w polskiej medycynie

Ciągłość opieki pozostaje jednym z największych wyzwań polskiej ochrony zdrowita. Dobrze ilustrują to doświadczenia programów profilaktycznych, takich jak Profilaktyka 40 Plus. Wiele osób wykonało badania, ale tylko niewielka część pacjentów zgłosiła się z wynikami do lekarza, a jeszcze mniejsza została zaangażowana w terapię.

Samo wykonanie badań nie wystarczy — trzeba przeprowadzić pacjenta przez cały proces diagnostyki i leczenia. Platforma Dbam o siebie Smart Lab wykorzystuje mechanizmy znane z aplikacji konsumenckich, które pomagają utrzymać aktywność użytkownika i zachęcają go do regularnego dbania o zdrowie. Celem nie jest zatrzymanie użytkownika przy telefonie, lecz zachęcenie go do regularnego zajmowania się własnym zdrowiem.

Rola Rady Medycznej w rozwoju narzędzi AI

Rozvój takich narzędzi wspiera powołana przez Proactę Rada Medyczna — stałe gremium doradcze złożone z klinicystów specjalizujących się w diabetologii, endokrynologii i chorobach wewnętrznych. Jej zadaniem jest wsparcie projektów z obszaru medtech, klinicznego AI/ML oraz narzędzi wykorzystywanych w procesach diagnostyczno-terapeutycznych.

Proacta rozwija także inne rozwiązania przeznaczone dla lekarzy i placówek medycznych, wykorzystując dane genetyczne i modele sztucznej inteligencji do przyspieszania diagnostyki.

Co to oznacza dla polskiej medycyny?

Skrócenie czasu analizy panelu genetycznego z 5 dni do 3 godzin to nie tylko spektakularna liczba — to sygnał transformacji czekającej polską diagnostykę medyczną. Jednak aby AI mogła w pełni rozwinąć swój potencjał, polska ochrona zdrowita musi przejść drugą falę cyfryzacji: strukturyzacja danych, standaryzacja kodowania wyników oraz upowszechnienie rozwiązań wspierających decyzje kliniczne.

Wdrożenie standardu LOINC, certyfikacja rozwiązań medtech oraz budowa ekosystemu wspierającego interoperacyjność systemów to inwestycje nie tylko w technologię, ale w przyszłość polskiego systemu zdrowotnego. Sztuczna inteligencja już dziś pokazuje, że jest narzędziem zdolnym do przyspieszenia diagnostyki, ale jej rzeczywisty wpływ będzie zależał od tego, czy polska medycyna będzie gotowa na zmianę sposobu pracy z danymi i wspólną pracę człowieka z maszyną.