Sztuczna inteligencja a myślenie uczniów: kluczem sposób korzystania z AI
Czy AI osłabia myślenie uczniów? Prof. Huynh Van Son z Ho Chi Minh wskazuje, że wynik zależy od sposobu korzystania z narzędzia.
Według prof. Huynh Van Sona, rektora Uniwersytetu Edukacyjnego w Ho Chi Minh, wpływ sztucznej inteligencji na myślenie uczniów zależy przede wszystkim od tego, w jaki sposób młody człowiek z niej korzysta, a nie od samego narzędzia.
Dlaczego spór o AI w szkole jest źle ustawiony?
W debacie publicznej dominują dwa poglądy. Pierwszy mówi, że AI uzależnia i osłabia myślenie krytyczne. Drugi sprowadza ją do zwykłego narzędzia, obojętnego dla procesu nauki. Prof. Huynh Van Son uważa, że oba stanowiska są błędne, ponieważ traktują myślenie i sztuczną inteligencję jako dwa odrębne obszary, które rzekomo nie mają ze sobą styku.
Jego zdaniem nauczanie myślenia i uczenie świadomego korzystania z AI powinny odbywać się równolegle. Jak pisze w swoim materiale Vietnam.vn, „Wyzwaniem dla edukacji w erze sztucznej inteligencji nie jest ograniczanie uczniom dostępu do technologii, ale pomoc w zachowaniu przez nich roli aktywnych uczestników w korzystaniu z technologii”.
Czym różni się uczeń, który korzysta z AI, od tego, który myśli z jej pomocą?
Profesor ilustruje swoją tezę prostym przykładem. Dwóch studentów otrzymuje to samo zadanie: napisanie eseju, z pomocą tego samego narzędzia AI. Pierwszy zadaje ogólne pytanie i przepisuje gotowy tekst niemal dosłownie. Drugi formułuje własne stanowisko, porównuje odpowiedzi, krytykuje je i dostosowuje wynik do swojego rozumienia tematu.
Różnica nie leży w technologii, lecz w sposobie myślenia użytkownika. Jakość wyniku zależy od zdolności poznawczych człowieka, który z narzędzia korzysta. AI nie zastąpi określenia celu, uzasadnienia i oceny wartości tego, co wygenerowała.
| Poziom | Sposób korzystania z AI | Skutek dla nauki |
|---|---|---|
| Niższy | Delegowanie wszystkich zadań do AI | Ryzyko mniejszego zaangażowania |
| Wyższy | AI jako narzędzie wspomagające, konfrontowane z własnym rozumieniem | Rozwój myślenia i samodzielności |
Co AI realnie może wnieść do procesu myślenia?
Według prof. Huynh Van Sona sztuczna inteligencja potrafi wspierać myślenie, jeśli zostanie użyta w odpowiednich zadaniach. Wymienia cztery obszary:
Generowanie pomysłów
Narzędzie może podsunąć kierunki, których uczeń sam by nie rozważył, ale to on decyduje, który z nich jest wart rozwinięcia.
Wyszukiwanie i systematyzowanie
AI pomaga zebrać materiały i uporządkować je w logiczną strukturę.
Wykrywanie niespójności
Model może wskazać luki w rozumowaniu, co staje się punktem wyjścia do poprawy własnej pracy.
Jak zmienić ocenianie, żeby nagradzać proces?
Jeśli AI jest dostępna niemal wszędzie, sam produkt końcowy przestaje wystarczająco dobrze pokazywać, czego uczeń się nauczył. Stąd postulat, by nacisk przenieść na proces tworzenia pracy. Profesor proponuje zadania, które wymagają wyjaśnienia własnymi słowami, obrony przyjętego poglądu oraz krytycznej oceny wyników wygenerowanych przez AI.
Uczniowie powinni też rozumieć prawa autorskie, chronić dane osobowe i brać odpowiedzialność za przygotowane przez siebie produkty. Bez tych kompetencji korzystanie z AI łatwo przechodzi w bezrefleksyjne kopiowanie.
Co to oznacza dla Ciebie
Dla nauczyciela wniosek jest praktyczny: warto projektować zadania, w których widać etapy myślenia, a nie tylko końcowy tekst. Dla rodzica i ucznia ważniejsze od zakazu jest pytanie, czy narzędzie pomaga zrozumieć temat, czy zwalnia z jego zrozumienia. Jeśli po użyciu AI nie potrafisz wyjaśnić, dlaczego wynik jest dobry, to sygnał, że praca została oddana narzędziu, a nie wykonana samodzielnie.
Na podstawie: Vietnam.vn. Tekst opracowany redakcyjnie.