UE nakazuje oznaczać treści AI. Nowe zasady od sierpnia 2026

Unia Europejska wprowadza obowiązkowe oznaczanie treści generowanych przez sztuczną inteligencję, które zaczynają obowiązywać 2 sierpnia 2026 r. Przepisy zawarte w artykule 50 unijnego AI Act mają na celu zwiększenie przejrzystości i ochronę użytkowników przed manipulacją, dezinformacją i fałszywymi materiałami wideo lub audio.

Kto musi oznaczać treści AI?

Nowe zasady nie dotyczą wszystkich użytkowników sztucznej inteligencji. Regulacja wyróżnia dwie grupy podmiotów z różnymi obowiązkami.

Dostawcy systemów, które kontaktują się bezpośrednio z ludźmi — takie jak chatboty, wirtualni asystenci czy awatary — muszą informować użytkownika, że wchodzi w interakcję z AI. Wyjątek stanowią sytuacje, w których jest to oczywiste z kontekstu rozmowy. Oznacza to, że jeśli ktoś rozmawia z chatbotem, powinien wiedzieć, że rozmawia z maszyną, a nie człowiekiem.

Osoby korzystające z AI wyłącznie prywatnie i niezawodowo są zwolnione z obowiązków. Oznacza to, że użytkownik piszący artykuł dla siebie lub generujący obrazy dla własnych potrzeb nie musi ich oznaczać.

Jak oznaczać deepfake’i i materiały multimedialne?

Przepisy rozróżniają dwa podejścia do oznaczania treści w zależności od jej typu i przeznaczenia.

Dostawcy systemów generujących tekst, obraz, dźwięk lub wideo muszą umożliwić techniczne rozpoznanie syntetycznego pochodzenia materiału. Mogą do tego służyć metadane odczytywalne maszynowo, znaki wodne lub inne trwałe znaczniki zapisane w pliku. To rozwiązanie techniczne, niewidoczne dla zwykłego użytkownika.

Jednak dla deepfake’i — czyli materiałów przypominających istniejące osoby, miejsca, przedmioty lub wydarzenia, które mogą być błędnie uznane za autentyczne — obowiązują bardziej rygorystyczne zasady. Podmioty wykorzystujące AI zawodowo muszą wyraźnie ujawnić, że deepfake został wygenerowany lub zmanipulowany. Oznaczenie musi być widoczne lub słyszalne bez użycia dodatkowych narzędzi. Sam techniczny znacznik w metadanych pliku nie wystarczy.

Warto zauważyć, że definicja deepfake’u w AI Act obejmuje obrazy, nagrania dźwiękowe i wideo, ale nie obejmuje tekstu. Artykuł wygenerowany przez AI nie jest deepfake’iem w rozumieniu przepisów.

Specjalne reguły dla materiałów informacyjnych

Odrębne zasady dotyczą tekstów publikowanych w celu informowania społeczeństwa o sprawach interesu publicznego, takich jak wybory czy inne kwestie polityczne.

Informacja o użyciu AI będzie obowiązkowa, jeśli materiał nie przeszedł merytorycznej kontroli człowieka lub kontroli redakcyjnej. Sama korekta gramatyki czy pisowni nie jest wystarczającym nadzorem — musi to być rzeczywista weryfikacja treści. Przepisy mają szczególne znaczenie w warunkach, w których sztuczna inteligencja wpływa na politykę i społeczne zaufanie obywateli.

Wyjątki i preferencyjne warunki

Przepisy zawierają kilka istotnych wyjątków i preferencji dla konkretnych kategorii treści.

Utwory artystyczne, satyryczne i fikcyjne nadal wymagają ujawnienia deepfake’u, ale można to zrobić w sposób, który nie zakłóca odbioru dzieła. Oznacza to, że filmowiec korzystający z AI do stworzenia efektów specjalnych w filmie fabularnym może ujawnić to w napisach końcowych zamiast przerwać film ostrzeżeniem na ekranie.

Kategoria treści	Obowiązek oznaczenia	Forma oznaczenia
Chatboty i awatary	TAK	Wyraźna informacja dla użytkownika
Deepfake’i (zawodowo)	TAK	Widoczne lub słyszalne bez narzędzi
Materiały multimedialne (technicznie)	TAK	Metadane, znaki wodne, znaczniki
Materiały informacyjne (bez kontroli)	TAK	Wyraźne ujawnienie
Utwory artystyczne/satyryczne	TAK	Sposób nieinwazyjny (np. napisy)
Użytkownicy prywatni	NIE	Brak obowiązku

Harmonogram wdrażania i kary

Systemy generatywne wprowadzone na rynek przed 2 sierpnia 2026 r. otrzymały przejściowy okres. Dostawcy mają czas do 2 grudnia 2026 r. na dostosowanie technicznych mechanizmów znakowania. Materiały opublikowane przed 2 sierpnia nie muszą być oznaczane wstecznie — przepisy mają charakter prospektywny.

Za naruszenie przepisów przedsiębiorstwom może grozić kara do 15 mln euro lub do 3 proc. ich światowego rocznego obrotu — co stanowi znaczną deterrentę dla dużych korporacji technologicznych.

Co to oznacza dla polskiego rynku?

Polska, jako członek Unii Europejskiej, będzie musiała wdrożyć te przepisy w swoim porządku prawnym. Dla polskich firm zajmujących się AI, mediów online i platform społecznościowych oznacza to konieczność dostosowania systemów do wymogów technicznych i organizacyjnych. Platformy takie jak Facebook, Instagram czy YouTube, które już oznaczają treści AI widocznymi etykietami, będą musiały rozszerzyć swoje systemy o metadane i znaki wodne zgodnie z unijnymi wytycznymi.

Dla polskich wydawnictw i mediów tradycyjnych przepisy są szczególnie ważne — jeśli publikują materiały informacyjne wygenerowane przez AI bez pełnej kontroli redakcyjnej, będą musiały to wyraźnie ujawnić. To wzmacnia odpowiedzialność redakcji za jakość i autentyczność publikowanych treści.

Dla zwykłych użytkowników z Polski przepisy oznaczają większą przejrzystość — będą wiedzieć, czy rozmawiali z chatbotem czy człowiekiem, i będą mogli łatwiej identyfikować deepfake’i i manipulowane materiały.