Jak sztuczna inteligencja odczytała zwoje z Herkulanum?

Naukowcy wykorzystali skany o wysokiej rozdzielczości oraz algorytmy AI do wirtualnego rozwinięcia zwęglonych papirusów i wykrycia śladów atramentu na ich warstwach, bez konieczności fizycznego rozwijania, które mogłoby je zniszczyć.

Ile zwojów z Herkulanum pozostaje do odczytania?

Zeskanowano około 45 zwojów i fragmentów, ale pozostaje ponad 600 nieotwartych rękopisów, a znaczna część willi wciąż nie została przebadana, co oznacza duży potencjał na nowe odkrycia.

Kiedy Herkulanum zostało zniszczone?

Herkulanum zostało zniszczone podczas erupcji Wezuwiusza w 79 roku naszej ery, razem z Pompejami, a zwoje papirusów zachowały się dzięki węglowaniu przez gorące gazy i popiół.

Jakie teksty zawierały odczytane zwoje?

Wśród odkrytych tekstów znalazło się dzieło "O wadach, Księga I" przypisywane filozofowi Filodemosowi oraz papirusy z lat 200–300 p.n.e. poruszające zagadnienia etyki, sztuki i ludzkich zachowań.

Sztuczna inteligencja odczytała zwój z Herkulanum. Przełom w archeologii

Q: Jaka jest nagroda za odczytanie zwoju z Herkulanum?

Projekt Vesuvius Challenge ogłosił nagrodę w wysokości 1 mln dol. dla pierwszej osoby lub zespołu, którym uda się w całości odczytać kolejny zwój, a już przyznał 1,8 mln dol. za dotychczasowe postępy.

Po raz pierwszy AI całkowicie odczytała starożytny zwój z Herkulanum bez uszkodzenia.

Sztuczna inteligencja po raz pierwszy w historii całkowicie odczytała starożytny zwój z Herkulanum bez uszkodzenia artefaktu, otwierając nową erę w archeologii cyfrowej. To przełomowe osiągnięcie stanowi ważny krok na drodze do odczytania setek zwęglonych rękopisów znalezionych w rzymskim mieście zniszczonym erupcją Wezuwiusza w 79 roku naszej ery.

Jak AI odczytała nieodczytywalne zwoje?

Zwęglone i niezwykle kruche zwoje z Herkulanum nigdy nie mogły być fizycznie rozwinięte bez ryzyka całkowitego ich zniszczenia. Naukowcy z projektu Vesuvius Challenge zmienili to podejście, wykorzystując nowoczesne metody cyfrowe. Badacze zastosowali skany o wysokiej rozdzielczości oraz zaawansowane algorytmy sztucznej inteligencji, które pozwoliły na “wirtualne rozwinięcie” papirusu i wykrycie śladów atramentu na jego warstwach bez dotykania zabytku.

Brent Seales, profesor informatyki na Uniwersytecie Kentucky i jeden z założycieli projektu, podkreślił skalę osiągnięcia: “Jeszcze rok temu byłoby szaleństwem sądzić, że cały zwój da się odczytać całkowicie bezinwazyjnie, z setkami kolumn tekstu. Dziś pokazaliśmy, że jest to możliwe”. Seales wygłosił te słowa podczas konferencji transmitowanej z Neapolu.

Tempo badań przyspieszyło dramatycznie

Zmiana w tempie prac jest zdumiewająca. Federica Nicolardi, główna papirolog projektu Vesuvius Challenge, poinformowała, że w ciągu zaledwie ostatnich 24 godzin badaczom udało się wirtualnie rozwinąć cały zwój i odsłonić około 140 kolumn nowego tekstu. Wcześniej możliwe było odczytanie zaledwie około 10 procent zawartości podobnych rękopisów. “Dosłownie wczoraj wieczorem, u stóp Wezuwiusza, wszystko się zmieniło” — podsumowała badaczka.

Wśród materiałów zaprezentowanych na konferencji znalazło się 70 kolumn tekstu z dzieła “O wadach, Księga I”, przypisywanego epikurejskiemu filozofowi Filodemosowi. Badaczom udało się również odczytać około 1,5 metra tekstu obejmującego 20 kolumn w innym papirusie, datowanym na lata 200–300 przed naszą erą. Jest to najstarszy dotąd wirtualnie rozwinięty zwój z Herkulanum, a tekst porusza zagadnienia etyki, sztuki oraz ludzkich zachowań.

Finansowanie i motywacja do dalszych badań

Aspekt	Liczba/Kwota
Nagród przyznanych dotychczas	1,8 mln dol.
Nowa nagroda za odczytanie zwoju	1 mln dol.
Zeskanowanych zwojów i fragmentów	~45
Nieotwartych rękopisów	ponad 600
Kolumn tekstu odczytanych w 24 godziny	~140
Procent tekstu możliwy do odczytania wcześniej	~10%

Projekt Vesuvius Challenge, promujący wykorzystanie nowoczesnych technologii do badania zwęglonych papirusów, przyznał już 1,8 mln dol. nagród za postępy w odczytywaniu tekstów z Herkulanum. Aby przyspieszyć badania, organizatorzy zapowiedzieli udostępnienie w internecie wszystkich danych, kodu i modeli cyfrowych zwojów. Jednocześnie ogłoszono nagrodę w wysokości 1 mln dol. dla pierwszej osoby lub zespołu, którym uda się w całości odczytać kolejny zwój.

Nat Friedman, przedsiębiorca technologiczny i współzałożyciel projektu, wyraża optymizm co do przyszłości: “Uważamy, że nasze algorytmy można jeszcze znacząco udoskonalić. Sądzimy również, że stosowane obecnie metody wykrywania atramentu mają ogromny potencjał rozwoju”. Friedman zachęca kolejnych specjalistów z dziedziny informatyki do udziału w projekcie.

Co to oznacza dla archeologii i nauki?

To osiągnięcie zmienia fundamentalnie podejście do konserwacji i badania starożytnych artefaktów. Federica Nicolardi podkreśliła rewolucyjny charakter nowych metod: “Nawet przy zastosowaniu najlepszych dotychczasowych metod fizycznego rozwijania zwojów ich odczytanie wiązało się z nieuniknionym uszkodzeniem zabytku. Dzięki wirtualnemu rozwijaniu nie musimy już wybierać między zachowaniem a odczytaniem tych niezwykłych artefaktów. Możemy osiągnąć oba cele jednocześnie”.

Potencjał odkryć jest ogromny. Do tej pory zeskanowano około 45 zwojów oraz ich fragmentów, ale nadal pozostaje ponad 600 nieotwartych rękopisów. Znaczna część willi, w której je odkryto, wciąż nie została przebadana, co oznacza, że istnieje duża szansa na odnalezienie kolejnych papirusów. Nowe badania sugerują również, że po erupcji Wezuwiusza w 79 roku naszej ery niektórzy ocaleni wrócili do zniszczonych Pompejów, co może rzucić nowe światło na historię tego okresu.

Projekt Vesuvius Challenge pokazuje, jak sztuczna inteligencja i nowoczesne technologie mogą służyć nie tylko biznesowi, ale także nauce i ochronie dziedzictwa kulturowego. Każdy odczytany zwój to okno do starożytnego świata, które wcześniej wydawało się zamknięte na zawsze.