Sztuczna inteligencja a produktywność: co pokazują dane z Polski i świata
Czy AI podnosi produktywność? Sprawdzamy dane po listopadzie 2022 roku dla sektorów najbardziej narażonych na sztuczną inteligencję i porównujemy je z resztą…
Sztuczna inteligencja nie wygenerowała jak dotąd wyraźnego wzrostu produktywności w sektorach, które najmocniej z niej korzystają, a dane z lat 2022–2024 raczej wskazują na odwrotność tej tezy. Analiza obejmuje Polskę i kraje rozwinięte, a jej punktem odniesienia jest premiera ChatGPT w listopadzie 2022 roku.
Jak zmieniła się produktywność w sektorach najbardziej narażonych na AI?
Najbardziej eksponowane na sztuczną inteligencję branże to IT, finanse i usługi profesjonalne. Według zestawienia w tych sektorach wydajność spadła o 7,9% od końca 2022 roku, mimo że wartość dodana wzrosła o 2%. Oznacza to, że firmy wytwarzają nieco więcej wartości, ale robią to przy większej liczbie zaangażowanych ludzi.
Liczba pracujących w tych branżach wzrosła o 10,7% w tym samym okresie. Wzrost zatrudnienia przy słabszym wyniku na pracownika to kluczowy sygnał dla analityków, którzy szukają dowodów na efekt AI.
| Sektor | Zmiana produktywności od IV kw. 2022 |
|---|---|
| Sektor finansowy | -25,7% |
| Sektor technologiczny | -12,7% |
| Usługi profesjonalne | +6,5% |
| Pozostałe sektory | +15,2% |
Dlaczego najmocniej zaawansowane branże tracą na wydajności?
Spadki nie wynikają wyłącznie z technologii. W branży IT doszło do przeinwestowania w sprzęt i zatrudnienie, a po pandemii popyt wyraźnie osłabł. Firmy, które w czasach boomu zwiększyły zespoły, dziś mają nadmiar mocy produkcyjnych względem zamówień.
Sektor finansowy przeszedł inną drogę. Podwyżki stóp procentowych w latach 2021–2022 początkowo wspierały wyniki banków, ale późniejsze obniżki zaczęły ograniczać marże. Wydajność liczona na pracownika spadła w tym sektorze najbardziej ze wszystkich analizowanych obszarów, co pokazuje, jak silnie na wynik działa koniunktura.
Czy sztuczna inteligencja poprawia produktywność w krajach rozwiniętych?
Odpowiedź w dużej mierze brzmi: na razie nie da się tego jednoznacznie stwierdzić. Analiza Financial Times, przygotowana przez Johna Burn-Murdocha, objęła USA, Niemcy, Szwecję i Kanadę i nie wskazała wyraźnych dowodów na wpływ AI na wydajność. Autor opierał się na wykresach przygotowanych kilka dni przed publikacją tekstu.
W Stanach Zjednoczonych przyspieszenie wydajności koncentrowało się w sektorze technologicznym. Jednocześnie ten wzrost wiązał się częściej z redukcją zatrudnienia niż z szerokim wdrożeniem nowych narzędzi. Różnica ma znaczenie: to, co wygląda na efekt technologii, może być efektem optymalizacji kosztów.
Co z Polską?
Według pb.pl w polskiej gospodarce nie widać na razie wyraźnego wzrostu produktywności wynikającego z AI. Realna wartość dodana na pracującego znajduje się około 22% poniżej trendu z lat 2012–2019. Ta luka jest na tyle duża, że trudno przypisać ją wyłącznie jednej technologii.
Warto też zauważyć, że sektory o najmniejszym użyciu AI, czyli przemysł, gastronomia i handel detaliczny, odnotowały najszybszy wzrost produktywności. Pozostałe sektory osiągnęły wydajność o 15,2% wyższą od końca 2022 roku i o 3,7% powyżej trendu sprzed pandemii. Ta asymetria podważa prostą tezę, że im więcej AI, tym większa wydajność.
Jakie czynniki decydują o wynikach gospodarki?
Według autora analizy główne znaczenie mają stopy procentowe, ceny energii, nastroje konsumentów i cykl koniunkturalny. Te same czynniki działają w wielu krajach jednocześnie, dlatego wyizolowanie wpływu jednej technologii wymaga ostrożnej metodologii i dłuższych szeregów czasowych.
Co to oznacza dla Ciebie?
Dla menedżerów i właścicieli firm dane sugerują, że samo wdrożenie narzędzi AI nie gwarantuje wzrostu wydajności. Liczy się sposób wykorzystania technologii, struktura kosztów i koniunktura w danej branży. Przed inwestycją warto sprawdzić, czy planowane usprawnienie realnie skraca czas pracy, a nie tylko zmienia jej charakter.
Dla pracowników w IT, finansach i usługach profesjonalnych najważniejszy sygnał jest taki, że wzrost zatrudnienia nie szedł w parze z lepszymi wynikami na osobę. Warto obserwować, jak zmienia się zapotrzebowanie na konkretne kompetencje, zamiast zakładać, że sama obecność AI automatycznie podniesie wartość Twojej pracy.
Na podstawie: pb.pl. Tekst opracowany redakcyjnie.