AI a praca młodych w Polsce: rynek wymaga przekwalifikowań
Jak sztuczna inteligencja zmienia pracę młodych i dlaczego przekwalifikowanie pracowników staje się koniecznością? Zestawiamy dane GUS, NASK, MOP i WEF.
Sztuczna inteligencja zmienia rynek pracy przede wszystkim przez zadania, a nie przez całe zawody, i to właśnie na młodych pracownikach odczuwalny jest pierwszy nacisk. Według prof. Jacka Męciny z Uniwersytetu Warszawskiego, kierownika Katedry Ustroju Pracy i Rynku Pracy, firmy coraz częściej oczekują od juniorów kompetencji, które kiedyś zdobywali dopiero na stanowisku.
Które zadania młodych przejmuje AI?
Narzędzia generatywne radzą sobie już z zadaniami, które w wielu firmach były typowym punktem startowym kariery: wyszukiwaniem informacji, przygotowaniem prezentacji czy układaniem agendy spotkań. Dla pracodawcy oznacza to mniejszą potrzebę angażowania osób, które dopiero uczą się zawodu, i jednocześnie wyższe oczekiwania wobec tych, które zostają zatrudnione.
Czy młodym trudniej dostać pracę?
Prof. Męcina zwraca uwagę, że wymagania rosną już w rekrutacji. Kandydat musi wykazać się szerszym zestawem umiejętności niż wcześniej, bo podstawowe czynności mogą zostać zautomatyzowane. Newseria BIZNES podaje, że według eksperta „pracownik musi umieć i wiedzieć znacznie więcej, żeby został zatrudniony”. Ten sam problem dotyczy również utrzymania pracowników: zatrzymanie młodych w firmie staje się dla wielu organizacji wyzwaniem.
Dane GUS: zatrudnienie i płace
Dane Głównego Urzędu Statystycznego z września 2026 roku pokazują, że obraz rynku pracy jest zróżnicowany. Zatrudnienie w firmach wynosiło ponad 6,36 mln etatów, a jego spadek rok do roku sięgnął 0,8%. Płace rosły jednak szybko, bo nominalnie o 5,9% r/r, choć według prof. Męciny tempo wzrostu wynagrodzeń wyraźnie wyhamowało. Dane dotyczą firm zatrudniających co najmniej 10 osób.
| Wskaźnik (GUS, wrzesień 2026) | Wartość |
|---|---|
| Zatrudnienie w firmach | ponad 6,36 mln etatów |
| Zmiana zatrudnienia r/r | -0,8% |
| Zmiana zatrudnienia m/m | -0,1% |
| Przeciętne wynagrodzenie brutto | 9266,48 zł |
| Wzrost wynagrodzeń nominalnie r/r | +5,9% |
Ile miejsc pracy w Polsce jest podatnych na AI?
Według raportu NASK z 2025 roku 30,3% miejsc pracy w Polsce jest podatnych na działanie sztucznej inteligencji, co odpowiada około 5,08 mln etatów. Najbardziej narażone zawody zatrudniają około 817,5 tys. osób. Warto jednak czytać te liczby z uwagą: podatność oznacza możliwość zmiany zakresu obowiązków, a nie automatyczną utratę pracy.
Analiza Międzynarodowej Organizacji Pracy z 2025 roku pokazuje podobną skalę zjawiska w skali globu. Co czwarty pracownik na świecie wykonuje zawód podatny na AI, a organizacja uważa, że w większości przypadków dojdzie do przekształcenia stanowisk, a nie do ich zastąpienia.
| Źródło | Wskaźnik | Wartość |
|---|---|---|
| NASK, 2025 | Miejsca pracy podatne na AI w Polsce | 30,3% (ok. 5,08 mln) |
| NASK, 2025 | Pracujący w zawodach o największej podatności | ok. 817,5 tys. osób |
| MOP, 2025 | Pracownicy świata w zawodach podatnych na AI | co czwarty |
Jak wygląda przekwalifikowanie na świecie?
Raport „The Future of Jobs Report 2025” World Economic Forum przewiduje, że do 2030 roku przekwalifikowania będzie potrzebować 59 na każde 100 pracowników. Ponad połowa badanych wskazała luki kompetencyjne jako główną przeszkodę w transformacji, a 85% firm zadeklarowało, że rozwój umiejętności zespołów jest dla nich priorytetem.
| Wskaźnik WEF (2025) | Wartość |
|---|---|
| Pracownicy wymagający przekwalifikowania do 2030 roku | 59 na 100 |
| Respondenci wskazujący luki kompetencyjne jako barierę | 63% |
| Firmy planujące priorytet rozwoju umiejętności zespołów | 85% |
Prof. Męcina ostrzega, że robotyzacja w przemyśle zmniejszy liczbę robotników, dlatego przekwalifikowanie będzie koniecznością, a zmiany na rynku pracy rozłożą się na około dekadę.
Co to oznacza dla Ciebie?
Jeśli zaczynasz karierę, warto traktować AI jako narzędzie, które przejmuje rutynę, a nie jako konkurenta, z którym nie da się wygrać. Kandydaci, którzy potrafią pracować z narzędziami generatywnymi, weryfikować ich wyniki i łączyć wiedzę branżową z analizą, mają wyraźną przewagę w rekrutacji. Osoby pracujące w zawodach o wysokiej podatności na AI powinny już teraz sprawdzić, które części swoich obowiązków mogą się zmienić, i zaplanować szkolenia, zanim zmiana stanie się przymusowa. Pracodawcy z kolei muszą liczyć się z tym, że rozwój kompetencji i utrzymanie młodych pracowników będą coraz droższe, ale jednocześnie coraz bardziej opłacalne niż rekrutowanie od zera.
Na podstawie: Newseria BIZNES. Tekst opracowany redakcyjnie.