18 lis 2026
Narzędzia AI

Eda z Cegloża: studencka AI, która mówi gwarą poznańską

Studencka aplikacja AI z wirtualną rozmówczynią Edą z Cegloża uczy gwary poznańskiej. Sprawdź, dla kogo jest projekt, jak działa i co zespół planuje dalej.

Autor: Zuzanna Podgórska, 29 października 2026
Colorful historic buildings in Old Market Square, Poznań, Poland captured during a sunny day.
Fot. Sergei Gussev / Pexels · Pexels License

Studencka aplikacja AI z wirtualną rozmówczynią Edą z Cegloża to projekt, który pozwala prowadzić rozmowy w gwarze poznańskiej. Autorami są studenci Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a udostępnienie zaplanowano na początek października na oficjalnej stronie Miasta Poznania.

Czym jest Eda z Cegloża i jak z nią rozmawiać?

Eda to wirtualna postać, z którą użytkownik prowadzi rozmowę w języku zbliżonym do tego, jakim posługują się mieszkańcy Poznania. Kluczowym elementem interfejsu są wyróżnione słowa gwarowe. Kliknięcie w takie słowo otwiera jego znaczenie, dzięki czemu rozmowa staje się jednocześnie sposobem nauki lokalnego słownictwa.

Dla osób znających gwarę to zabawa i okazja do sprawdzenia własnej znajomości. Dla tych, którzy gwary nie znają, każde podświetlone słowo jest krótką lekcją w tle rozmowy.

Na czym opiera się wiedza Edy?

Zespół oparł projekt na trzech filarach: na „Słowniku gwary poznańskiej”, na eksperymentach technologicznych oraz na konsultacjach z ekspertami. Merytoryczną opiekę zapewniły badaczki UAM, prof. Anna Piotrowicz-Kręc oraz prof. Małgorzata Witaszek-Samborska. Konsultacje prowadził także Juliusz Kubel, popularyzator gwary poznańskiej.

Takie połączenie słownikowej bazy z wiedzą językoznawców ma znaczenie praktyczne. Model rozmawiający w regionalnej odmianie języka bez sprawdzonego źródła łatwo popełnia błędy lub wymyśla słowa. Oparcie odpowiedzi o wzorzec słownikowy zmniejsza to ryzyko, choć nie eliminuje go całkowicie.

Dla kogo jest ta aplikacja?

Projekt kierowany jest do trzech grup: mieszkańców, turystów oraz osób, które znają gwarę, i tych, które jej nie znają. Dla gości odwiedzających miasto to sposób na poznanie lokalnego kolorytu bez przewodnika. Dla poznaniaków może być przypomnieniem zapomnianych wyrażeń.

Równie ważne jest to, czego aplikacja nie robi. Nie służy do informacji bieżących ani spraw urzędowych. Eda nie zna wyników meczów i nie podaje prognozy pogody. Każdy, kto szuka takich danych, powinien skorzystać z innych źródeł.

Które postacie są już gotowe, a które dopiero powstaną?

Zespół przygotował wstępnie trzech bohaterów, z których do pilotażu wybrano jedną postać. Poniższa tabela zestawia stan prac nad każdą z nich.

PostaćDzielnicaStatus
Eda z CeglożaCegłożWybrana do pilotażu
Henia z WildyWildaWstępnie stworzona
Pel z ŁazarzaŁazarzWstępnie stworzony
Binia z JeżycJeżyceWstępnie stworzona

Jak widać, każda z postaci reprezentuje inną część miasta. Ten wybór nie jest przypadkowy: gwara i jej regionalne akcenty różnią się w zależności od osiedla, a rozmowa z kilkoma bohaterami mogłaby pokazać tę różnorodność.

Co zespół planuje dalej?

Plany projektu wykraczają poza samą rozmowę w aplikacji. Pierwszym z nich jest ożywianie pomników, a pierwszym obiektem ma być pomnik Starego Marycha. Przy pomnikach mają pojawić się kody QR, dzięki którym użytkownik będzie mógł porozmawiać z postacią danego obiektu. Zapowiedziano też rozwiązanie przy fontannach na Starym Rynku oraz komunikację w innych językach.

Ten kierunek pokazuje, jak zmienia się sposób korzystania z technologii w przestrzeni miejskiej. Zamiast tablicy z opisem zabytku pojawia się forma dialogu, a historia miasta zyskuje formę, którą łatwiej zapamiętać.

Co to oznacza dla Ciebie?

Dla turysty najbardziej praktyczną wartością jest nauka lokalnego słownictwa przed spacerem lub w jego trakcie. Dla mieszkańca to narzędzie do kultywowania gwary, która w codziennym języku bywa coraz rzadsza. Warto jednak pamiętać o granicach aplikacji: nie wykorzystuj jej do sprawdzania bieżących informacji ani do załatwiania spraw urzędowych.

Projekt warto też obserwować pod kątem tego, co przyniesie pilotaż. Plany dotyczące pomników i kodów QR zależą od wdrożenia pierwszej wersji, więc ich termin i zakres mogą się zmienić.

Codzienny Poznań przytacza w swoim materiale słowa studentów, którzy podkreślają, że „Technologia to my jako ludzie, my jej nadajemy kształt i to od nas zależy, co budujemy, jak z tego korzystamy”. Ta myśl dobrze pasuje do całego projektu: narzędzie ma sens tylko wtedy, gdy ktoś zadba o jego treść i odpowiedzialne użycie.

Na podstawie: Codzienny Poznań. Tekst opracowany redakcyjnie.