AI w sklepach online: jak algorytmy wpływają na Twoje wybory

Sztuczna inteligencja zmienia sposób, w jaki Polacy robią zakupy w internecie. Coraz więcej konsumentów pozwala algorytmom podpowiadać im, co kupić — ale ta wygoda ma swoją cenę.

Jak AI wybiera produkty za nas

Systemy rekomendacyjne działają na podstawie statystyki i popularności informacji dostępnych w sieci. Nie weryfikują one rzeczywistych parametrów produktów, atestów czy faktycznego stanu towaru. Zamiast tego opierają się na danych zgromadzonych w internecie — co oznacza, że mogą promować zarówno produkty wysokiej jakości, jak i te z ukrytymi wadami.

Badanie przeprowadzone na próbie 200 produktów ujawniło poważny problem: w około połowie przypadków algorytmy proponowały użytkownikom towary obarczone defektami. Zamiast wskazywać na polskie odpowiedniki, systemy kierowały kupujących ku zagranicznym alternatywom, głównie z chińskich platform sprzedażowych.

Dlaczego algorytmy faworyzują zagraniczne towary

Różnica między opisami produktów na polskich a azjatyckich platformach jest znacząca. Sprzedawcy z Azji inwestują w szczegółowe charakterystyki swoich towarów — każdy parametr, wymiar, materiał i możliwość użycia są dokładnie opisane. Polskie sklepy internetowe często ograniczają się do krótkich informacji, czasem ledwie kilku zdań.

Ta dysproporcja sprawia, że algorytmy mają więcej danych do analizy w przypadku produktów zagranicznych. Systemy AI naturalnie preferują towary z bogatszymi opisami, ponieważ mogą na ich podstawie lepiej dopasować rekomendacje do zapytania użytkownika. Efekt? Polskie produkty zostają w cieniu, nawet jeśli są lepszej jakości.

Jak Polacy korzystają ze sztucznej inteligencji w sklepach

Świadomość konsumentów rośnie, szczególnie wśród młodszych pokoleń. Badania pokazują, że 20 procent polskich kupujących celowo sięga po narzędzia AI przy wyborze produktów. Liczba ta systematycznie się zwiększa, co sugeruje, że trend będzie się nasilać.

Jednak większość użytkowników nie zdaje sobie sprawy z ograniczeń tych systemów. Nie wiedzą, że algorytmy mogą kierować ich ku towarom gorszej jakości, ani że nie ma żadnych mechanizmów weryfikacji poprawności rekomendacji.

Jak chronić się przed błędami algorytmów

Według ekspertów zajmujących się sztuczną inteligencją, kluczowe znaczenie ma precyzyjne określenie tego, czego szukamy. Im dokładniej sformułujemy zapytanie — uwzględniając konkretne parametry, matkę, wymiary czy przeznaczenie — tym lepsze wyniki otrzymamy.

Specjaliści z branży e-commerce zwracają uwagę na inny aspekt: każdy obraz produktu powinien być opatrzony szczegółowym opisem tekstowym. Ułatwia to nie tylko algorytmom lepsze zrozumienie zawartości, ale również osobom z niepełnosprawnościami dostęp do informacji o towarach.

Brak ochrony prawnej dla konsumentów

Tutaj pojawia się poważny problem. Regulaminy platform zawierające systemy AI zawierają zastrzeżenia dotyczące możliwości błędów w rekomendacjach. Konsumenci nie mają jednak żadnych praw do roszczeń wobec algorytmów — po prostu dlatego, że brakuje odpowiedniej regulacji prawnej.

Mec. Andrzej Zorski, cytowany w materiale Jedynki - Polskiego Radia, wskazuje na lukę prawną: obecnie nie istnieją przepisy, które chroniłyby kupujących przed błędami systemów rekomendacyjnych. Oznacza to, że jeśli AI skieruje nas na produkt wadliwy, nie możemy żądać odszkodowania ani zwrotu pieniędzy od platformy na tej podstawie.

Postulaty ekspertów: regulacja na poziomie unijnym

Branża i eksperci coraz głośniej apelują o wprowadzenie regulacji prawnej na poziomie Unii Europejskiej i krajów członkowskich. Nowe normy powinny określać, jak algorytmy mogą działać, jakie dane mogą przetwarzać i jakie obowiązki mają platformy wobec konsumentów.

Bez takich regulacji rynek pozostanie asymetryczny: duże platformy będą mogły dowolnie kształtować rekomendacje, a kupujący nie będą mieli możliwości ochrony swoich interesów.

Co to oznacza dla Ciebie

Jeśli regularnie robisz zakupy online i polegasz na rekomendacjach AI, warto zmienić swoje podejście. Po pierwsze, zawsze sprawdzaj opisy produktów — zarówno te wygenerowane przez algorytm, jak i te napisane przez sprzedawcę. Po drugie, porównuj oferty z kilku platform, zwłaszcza jeśli chodzi o towary polskie i zagraniczne.

Po trzecie, formułuj precyzyjne zapytania do systemów rekomendacyjnych. Zamiast szukać „telefonu”, poszukaj „telefonu Samsung Galaxy A53 z ekranem 120 Hz”. Im więcej szczegółów, tym lepsze wyniki.

Wreszcie, bądź świadomy, że algorytmy nie są neutralne i mogą mieć wbudowane preferencje wobec określonych dostawców lub krajów pochodzenia towarów. Zawsze podejmij ostateczną decyzję sam, opierając się na faktach, a nie tylko na rekomendacjach sztucznej inteligencji.