AI nie wypiera młodych pracowników w Europie — dane mówią inaczej

Sztuczna inteligencja nie jest głównym winowajcą zmian na europejskim rynku pracy dla młodych pracowników — wynika to z analizy Eurofound obejmującej dane do 2025 roku. Wbrew powszechnym obawom, zatrudnienie młodych ludzi w zawodach wymagających intensywnego wykorzystania technologii AI wzrosło znacząco, podczas gdy inne czynniki ekonomiczne okazały się bardziej destrukcyjne.

Wzrost zatrudnienia w sektorach wysokiego wykorzystania AI

Dane pokazują wyraźny trend wzrostu zatrudnienia młodych pracowników w zawodach, gdzie sztuczna inteligencja odgrywa kluczową rolę. W okresie od 2019 do 2025 roku liczba młodych pracujących w takich stanowiskach zwiększyła się o 16,4%. Równocześnie pracownicy w przedziale wiekowym 30–49 lat, którzy mogliby teoretycznie konkurować o te same pozycje, zmieniali trajektorię kariery — w zawodach średniego wykorzystania AI ich zatrudnienie spadło o 4,4%.

Struktura nowych zatrudnień potwierdza głęboką transformację rynku pracy. Wśród nowo przyjętych pracowników młodych odsetek tych trafiających do sektora wysokiego wykorzystania AI wzrósł z 23,1% w 2011 roku do 30,3% w 2025 roku. Dla pracowników starszych zmiana była jeszcze bardziej wyraźna — z 25,8% do 34,8% w tym samym okresie.

Pandemia okazała się większym zagrożeniem niż AI

Analiza chronologiczna ujawnia, że pandemia COVID-19 stanowiła dla młodych pracowników znacznie większe wyzwanie niż rozwój technologii AI. W okresie pandemii bezrobocie wśród osób w wieku 15–29 lat wzrosło o 12,5%, podczas gdy w grupie 30–49 lat wzrost wyniósł 5,6%. Różnica ponad dwukrotna wskazuje, że młodsi pracownicy byli bardziej wrażliwi na szoki gospodarcze.

Premiera ChatGPT na koniec 2022 roku przypadła na okres, kiedy rynek pracy już wychodził z pandemicznego kryzysu. Szczyt popandemicznego boomu na rynku pracy zanotowano około 2022 roku, co oznacza, że generatywna sztuczna inteligencja pojawiła się w momencie, gdy zatrudnienie zaczynało się stabilizować.

Zawody tradycyjne tracą pracowników szybciej

Bardziej alarmujący obraz wyłania się, gdy spojrzeć na zawody o niskim wykorzystaniu AI. Zatrudnienie młodych w takich stanowiskach spadło o 7,2% w analizowanym okresie, podczas gdy pracownicy 30–49 lat stracili 11,4% miejsc pracy. To sugeruje, że to automatyzacja tradycyjna, a nie nowoczesna sztuczna inteligencja, wypiera pracowników z mniej zaawansowanych technologicznie sektorów.

Bezrobocie wraca do poziomu sprzed pandemii

Istotnym wskaźnikiem zdrowia rynku pracy jest fakt, że bezrobocie w 2025 roku spadło poniżej poziomu obserwowanego w 2019 roku zarówno dla młodych, jak i dla pracowników w średnim wieku. To oznacza, że pomimo transformacji cyfrowej i rozwoju AI, rynek pracy europejski zdołał wchłonąć pracowników i stworzyć nowe miejsca pracy.

Eurofound nie znalazł wystarczających podstaw naukowych, aby przypisać pogorszenie sytuacji młodych pokoleń generatywnej sztucznej inteligencji. Wnioski z badania sugerują, że zmianę na rynku pracy napędzały przede wszystkim cykliczne wahania gospodarcze, pandemia oraz długotrwałe trendy automatyzacyjne w tradycyjnych sektorach.

Co to oznacza dla pracowników i pracodawców

Dla młodych pracowników wynika z tego, że umiejętności związane z sztuczną inteligencją stają się coraz bardziej pożądane i otwierają nowe możliwości zatrudnienia, a nie je zamykają. Sektor wysokiego wykorzystania AI absorbuje rosnący odsetek nowych pracowników, co wskazuje na ekspansję, a nie kurczenie się tego rynku.

Dla pracodawców dane sugerują, że transformacja cyfrowa wymaga inwestycji w szkolenie pracowników, szczególnie tych z tradycyjnych branż. Zawody o niskim wykorzystaniu AI tracą pracowników szybciej niż pojawiają się nowe miejsca pracy w sektorach zaawansowanych technologicznie, co może wskazywać na lukę kompetencyjną.

Dla decydentów politycznych wnioski są jasne: głównym wyzwaniem nie jest sztuczna inteligencja sama w sobie, lecz zdolność rynku pracy do przeszkolenia pracowników i przejścia między sektorami. Pandemia pokazała, że cykliczne szoki gospodarcze stanowią większe zagrożenie dla zatrudnienia młodych niż postęp technologiczny.