AI w edukacji: jak uczelnie muszą zmienić sposób nauczania i oceniania

Generatywna sztuczna inteligencja staje się standardowym narzędziem edukacyjnym dla studentów, zmuszając uczelnie do gruntownej zmiany podejścia do kształcenia i oceniania. Proces ten nie jest już opcjonalny — to wymóg dostosowania się do rzeczywistości, w której większość młodych ludzi codziennie pracuje z modelami językowymi.

Jak studenci faktycznie wykorzystują AI?

Badanie Fundacji AICEE przeprowadzone na początku 2025 roku wśród ponad 3 tys. studentów i świeżo upieczonych absolwentów z sześciu krajów Europy Środkowo-Wschodniej pokazuje skalę zjawiska. Aż 82 proc. respondentów aktywnie korzysta z narzędzi AI, a 78 proc. spośród badanych stosuje je bezpośrednio w nauce.

Spektrum zastosowań jest szeroki. Studenci nie ograniczają się do wyszukiwania informacji — wykorzystują AI do analizy danych, pisania prac, tworzenia quizów, analizowania materiałów i poszerzania wiedzy. To oznacza, że narzędzia AI stały się integralną częścią procesu edukacyjnego, niezależnie od oficjalnego stanowiska uczelni.

Dr Albert Tomaszewski ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, dyrektor Centrum Inkubacji i Akceleracji Startupów, porównuje tę sytuację do pomiaru czasu zawodnika biegnącego na 100 metrów, podczas gdy on jedzie na hulajnodze elektrycznej. Tradycyjne metody oceniania przestały być adekwatne do rzeczywistości, w której przygotowanie materiałów do prezentacji czy opracowanie grafiki zajmuje godzinę zamiast kilku dni.

Czy uczelnie są przygotowane na tę zmianę?

Paradoks polega na tym, że studenci masowo wykorzystują AI, ale instytucje edukacyjne nie są do tego gotowe. Zaledwie 1/3 studentów oceniła, że ich uczelnia wspiera wykorzystanie AI, a tylko 5 proc. z nich oferuje poświęcone tej technologii kursy. To znaczący deficyt w ofercie edukacyjnej.

Stosunek wykładowców do sztucznej inteligencji pozostaje ostrożny, a czasem wręcz niechętny. Według badania:

• 30 proc. studentów uważa, że ich profesorowie zachęcają do korzystania z narzędzi AI
• 28 proc. dostrzega aktywne zniechęcanie do używania tych technologii
• Młodsza kadra jest bardziej skłonna do AI niż starsza

Aspekt	Procent studentów	Interpretacja
Aktywne korzystanie z AI	82%	Mainstream wśród młodzieży
Wykorzystanie AI w nauce	78%	Dominujące w procesie edukacyjnym
Uczelnia wspiera AI	33%	Instytucje zalegają
Kursy dedykowane AI	5%	Krytyczna luka w ofercie
Profesorowie zachęcają	30%	Opór generacyjny
Profesorowie zniechęcają	28%	Aktywna obawa

Co to oznacza dla polskich uczelni?

Polska znajduje się w ciekawej pozycji. Obok Rumunii, polskie uczelnie są najbardziej otwarte na AI w Europie Środkowo-Wschodniej. To szansa, ale też obowiązek — aby liderować, muszą szybko dostosować się do zmian.

Autorzy raportu Fundacji AICEE wskazują na konkretne działania: sztuczna inteligencja powinna znaleźć miejsce w procesie kształcenia, a wykładowcy powinni być szkoleni z zakresu tego, jak narzędzia AI mogą wspierać rozwój krytycznego myślenia, analizy danych i kreatywności. Kluczowe jest również włączenie AI do programów nauczania w takich obszarach jak zarządzanie, IT czy marketing — sektorach, gdzie jej znaczenie jest już istotne.

Jak zmienia się sposób oceniania?

Dr Tomaszewski proponuje zmianę paradygmatu. Zamiast konkurować ze sztuczną inteligencją, uczelnie powinny uczyć jej świadomego wykorzystywania. Jego podejście polega na przydzielaniu studentom więcej zadań, bo uwzględnia on fakt, że korzystają z tych narzędzi. Oczywiście bez całkowitej liberalizacji — kontrola pozostaje konieczna.

Wyzwanie polega na tym, że narzędzia AI są coraz lepsze. Jeszcze dwa lata temu praca przygotowana za pomocą chatbota od razu rzucała się w oczy. Dziś trzeba się dobrze przyjrzeć, aby dostrzec, gdzie sztuczna inteligencja pomagała. Rola uczelni to certyfikowanie, że absolwent potrafi krytycznie myśleć, samodzielnie tworzyć sensowne wypowiedzi i pracować na źródłach — wszystko to w erze, kiedy AI jest wszechobecne.

Jaki wpływ ma to na rynek pracy?

Praktyka edukacyjna ma bezpośredni związek z wymogami pracodawców. Prawie 40 proc. młodych przyznało, że znajomość sztucznej inteligencji to już wymóg zawodowy. Dane z rynku pracy potwierdzają ten trend: raport „AI w MŚP w Polsce 2026” opracowany przez Google’a na podstawie danych portalu Pracuj.pl pokazuje, że udział ogłoszeń zawierających odniesienia do AI wzrósł z 0,72 proc. do 1,34 proc., czyli o blisko 86 proc. W liczbach bezwzględnych to wzrost z 3,2 tys. do 5,7 tys. ofert pracy w ubiegłym roku.

Program „Umiejętności Jutra: AI”, realizowany wspólnie przez SGH i Google’a, pokazuje, jak duże jest zainteresowanie edukacją w tym zakresie. W trzeciej edycji wzięło udział 65 tys. osób, a we wszystkich edycjach certyfikat uzyskało 92 tys. osób. Wyniki są imponujące: 94,4 proc. uczestników zamierza wykorzystywać zdobyte umiejętności w pracy, a 87,5 proc. czuje się przygotowanych na zmiany związane z AI w swojej branży.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli jesteś studentem, AI nie jest opcjonalnym narzędziem — to inwestycja w przyszłą konkurencyjność na rynku pracy. Jednak nie chodzi o bezmyślne wklejanie odpowiedzi z chatbota. Chodzi o zrozumienie, jak efektywnie wykorzystać te narzędzia do pogłębiania wiedzy, tworzenia quizów do nauki czy analizy materiałów.

Jeśli jesteś nauczycielem lub wykładowcą, zmiana jest nieunikniona. Zamiast walczyć z AI, warto przygotować się do nauczania jej świadomego użytku. To wymaga podniesienia własnych kompetencji i zmiany podejścia do oceniania — skupienia się na umiejętnościach, które AI nie może zastąpić: krytycznym myśleniu, twórczości i zdolności do syntezy informacji z wielu źródeł.

Jeśli jesteś pracodawcą, umiejętności związane z AI będą coraz ważniejsze w procesie rekrutacji. Jednocześnie pracownicy, którzy przejdą szkolenia z AI, szybciej dostosowują się do zmian w swoich branżach i efektywniej pracują z nowymi narzędziami.