Filozofowie w laboratoriach AI. Jak wychowują sztuczną inteligencję
Giganci technologiczni zatrudniają filozofów do pracy nad etyką AI. Odkryj, jak uniwersyteccy myśliciele kształtują moralność ChatGPT i Claude'a.
Filozofowie coraz częściej pracują w laboratoriach sztucznej inteligencji, gdzie pomagają gigantom technologicznym kształtować moralność i etykę modeli AI — to zjawisko, które do niedawna wydawało się niemożliwe w świecie, gdzie dyplom z filozofii tradycyjnie kojarzy się z bezrobociem.
Kiedy na rynek wszedł ChatGPT i inne duże modele językowe zaczęły wykazywać zachowania zbliżone do ludzkich, filozofowie uświadomili sobie rosnące znaczenie potencjalnie świadomej sztucznej inteligencji. Giganci technologiczni, w tym DeepMind i Anthropic, zareagowali na ten trend, zatrudniając uniwersyteckich myślicieli do pracy nad fundamentalnymi pytaniami etycznymi. Każda z tych firm ma w swoich zespołach co najmniej sześciu filozofów.
Jak filozofowie trafiają do ekosystemu AI?
Robert Long, filozof, który napisał artykuł “Poważne traktowanie dobrostanu sztucznej inteligencji” (“Taking A.I. Welfare Seriously”) wraz z Jeffem Sebo, sam przeszedł transformację z akademii do świata start-upów. Long opisuje to przejście jako “sytuację, w której żaba gotuje się w wodzie, która powoli się podgrzewa”. Później założył organizację non-profit Eleos AI Research, poświęconą badaniu etyki sztucznej inteligencji.
Demis Hassabis, współzałożyciel DeepMind, powiedział w podcaście, że filozofowie będą potrzebni do poprowadzenia społeczeństwa ku kolejnemu etapowi, ponieważ uważa, że ogólna inteligencja sztuczna (AGI) i superinteligencja sztuczna zmienią ludzkość i kondycję ludzką.
Jakie konkretne zadania wykonują filozofowie w firmach AI?
Filozofowie zatrudnieni w laboratoriach AI specjalizują się w różnych dziedzinach — od filozofii moralnej i politycznej, przez filozofię nauki, po etykę genomiki i poznanie zwierząt.
Geoff Keeling, którego praca doktorska dotyczyła “Etyki pojazdów autonomicznych”, pracuje w DeepMind, gdzie prowadzi warsztaty z “wyobraźni moralnej”. Jego zadaniem jest pomoc zespołom inżynierskim i produktowym w przemyśleniu etycznych implikacji ich pracy oraz opracowaniu konkretnych, możliwych do wdrożenia działań — od przeprowadzenia dodatkowych badań dotyczących doświadczeń użytkowników po wdrożenie danej funkcji w określony sposób.
Amanda Askell, zatrudniona w Anthropic od 2021 roku, gdy była jeszcze małym start-upem, napisała i nadzoruje 23-tysięczny statut, który odgrywa kluczową rolę w “kształtowaniu moralności” Claude’a. Jej praca doktorska dotyczyła “Zasad Pareto w etyce nieskończoności”, a wcześniej pracowała w OpenAI. Dziś prawdopodobnie jest miliarderką — co pokazuje, że wczesne zaangażowanie w start-upy AI może przynieść znaczące korzyści finansowe.
Jak wychowuje się sztuczną inteligencję na zasadach moralnych?
Konstytucja Claude’a, napisana przez Askell, stanowi fascynujący przykład praktycznego zastosowania filozofii do inżynierii AI. Pierwsza wersja opierała się na podejściu opartym na zasadach i wytycznych zawartych w fundamentalnych dokumentach światowych, takich jak Powszechna Deklaracja Praw Człowieka ONZ, ale także “Warunki korzystania z usług firmy Apple”.
Dziś konstytucja Claude’a opiera się w większym stopniu na arystotelesowskiej “etyce cnót”, mającej umożliwić wychowanie Claude’a tak, “by miał dobry charakter” i wykazywał większą elastyczność w obliczu nowych sytuacji. To podejście łączy klasyczną filozofię z nowoczesnymi wyzwaniami sztucznej inteligencji.
Dlaczego filozofia i AI to idealne połączenie?
Sztuczna inteligencja oferuje filozofom świeże spojrzenie na odwieczne pytania, a także własny zestaw nowych zagadnień. Epistemolodzy mogą zajmować się pytaniami o prawdę, przekonania i wiedzę w kontekście AI. Logicy mogą badać rozumowanie modeli. Filozofowie umysłu i świadomości mogą eksplorować kwestie świadomości sztucznej inteligencji.
Szczególnie kopalnią złota jest AI dla etyków — pojawiły się bowiem zupełnie nowe pytania: Jak modele AI powinny się wobec nas zachowywać? Jak ludzie powinni z nimi współdziałać? Skąd powinna pochodzić moralność w społeczeństwie po zniesieniu pracy?
Co to oznacza dla przyszłości kariery filozofów?
David Chalmers, filozof świadomości z Uniwersytetu Nowojorskiego, mówi, że popyt na filozofów z wykształceniem w zakresie sztucznej inteligencji obecnie, jeśli już, przewyższa podaż. “Jest to dziedzina, do której zachęcam studentów. Uważam, że kwestie związane ze sztuczną inteligencją będą przez dłuższy czas w centrum uwagi” — powiedział Chalmers.
To stanowi radykalną zmianę dla dyscypliny, która tradycyjnie kojarzy się z trudną sytuacją zawodową. Przez dziesięciolecia informacja o decyzji studiowania filozofii przeraża rodziców i budzi mroczne wizje bezrobotnego dziecka. Gdy w kwietniu 2026 roku firma Google DeepMind ogłosiła, że zatrudnia osobę, której faktyczny tytuł na wizytówce będzie brzmiał “filozof”, pojawiła się lawina memów w mediach społecznych. Jednak rzeczywistość okazała się bardziej obiecująca niż żartobliwe komentarze.
Filozofowie pracujący w AI mają unikalne połączenie umiejętności — znają zarówno klasycznych myślicieli, takich jak John Stuart Mill, jak i współczesne technologie, takie jak sieci neuronowe i uczenie się przez wzmocnienie. To połączenie jest dziś jednym z najbardziej poszukiwanych na rynku pracy branży technologicznej.
Współpraca filozofii i sztucznej inteligencji pokazuje, że najstarsze pytania ludzkości — dotyczące moralności, świadomości, dobra i zła — mogą znaleźć nowe, praktyczne zastosowania w erze cyfrowej. A dla filozofów oznacza to szansę na znaczącą karierę, wpływ na przyszłość technologii i wreszcie — stabilną pracę.
Najczęstsze pytania
Dlaczego firmy AI zatrudniają filozofów?
Filozofowie pomagają opracowywać etyczne ramy dla modeli AI, przemyśleć implikacje moralne projektów i wychować sztuczną inteligencję na systemach o dobrym charakterze. Ich wiedza o etyce, epistemologii i świadomości jest niezbędna do rozwiązywania nowych problemów moralnych stawianych przez AI.
Ile zarabiają filozofowie pracujący w firmach AI?
Artykuł nie podaje konkretnych wynagrodzeń, ale wspomina, że Amanda Askell z Anthropic jest prawdopodobnie miliarderką — wskazując, że filozofowie w branży AI mogą osiągnąć znaczący sukces finansowy dzięki wcześniejszemu wejściu do start-upów.
Jakie dziedziny filozofii są najczęściej poszukiwane w AI?
Firmy AI poszukują filozofów specjalizujących się w etyce (moralnej i politycznej), epistemologii, filozofii umysłu, świadomości, teorii decyzji i etyce sztucznej inteligencji. Szczególnie poszukiwane są osoby łączące wiedzę filozoficzną z rozumieniem sieci neuronowych i uczenia maszynowego.
Czy Claude'a wychowywano na podstawie filozoficznych zasad?
Tak — konstytucja Claude'a napisana przez Amandę Askell opiera się na Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka ONZ i arystotelesowskiej etyce cnót, mającej nauczyć model AI wykazywania dobrego charakteru i elastyczności w nowych sytuacjach.
Czy to dobra ścieżka kariery dla absolwentów filozofii?
Zdecydowanie — David Chalmers z NYU twierdzi, że popyt na filozofów z wiedzą o AI obecnie przewyższa podaż, a kwestie związane z sztuczną inteligencją będą przez długi czas w centrum uwagi, co czyni to obiecującą dziedziną dla absolwentów.
Na podstawie: Rzeczpospolita. Tekst opracowany redakcyjnie.