Badania i Nauka

AI chroni zagrożone rośliny i grzyby. Raport Kew Gardens

Sztuczna inteligencja może uratować tysiące gatunków roślin i grzybów przed wyginięciem.

Redakcja · 19 czerwca 2026
3D rendered abstract eco-system depicting nature and technology symbiosis.
Fot. Google DeepMind / Pexels · Pexels License

Sztuczna inteligencja staje się kluczowym narzędziem w walce o uratowanie zagrożonych gatunków roślin i grzybów przed wyginięciem — wynika z raportu Królewskich Ogrodów Botanicznych w londyńskim Kew. Cyfryzacja i technologie AI pozwalają naukowcom analizować miliony okazów na niespotykaną dotąd skalę, co daje realną szansę na zapełnienie luk w wiedzy o bioróżnorodności naszej planety.

Skalę problemu niedoceniamy

Problem zagrożenia dla światowej flory jest znacznie większy niż dotąd sądziliśmy. Na świecie prawie 30 000 gatunków roślin i ponad 400 gatunków grzybów ma status zagrożonych, jednak naukowcy przeanalizowali zaledwie 18 proc. zagrożonych roślin i zaledwie 0,6 proc. zagrożonych grzybów. Te liczby sugerują, że rzeczywista skala zagrożenia dla bioróżnorodności jest dużo większa niż wskazują dostępne dane.

Naukowcy od lat borykają się z fundamentalnym problemem: bogactwo środowiska naturalnego sprawia, że tradycyjne metody badawcze nie pozwalają na szybką analizę wszystkich potencjalnie zagrożonych gatunków. Każdy rok opóźnienia w identyfikacji zagrożonego gatunku to szansa stracona — gatunek może zniknąć z powierzchni Ziemi, zanim naukowcy w ogóle dowiedzą się o jego istnieniu.

Jak AI zmienia ochronę bioróżnorodności

Cyfryzacja okazów roślin i grzybów, wspierana przez algorytmy sztucznej inteligencji, otwiera zupełnie nowe możliwości. Dzięki temu podejściu naukowcy mogą:

  • Zdalnie porównywać materiały z różnych instytucji badawczych na całym świecie, bez konieczności fizycznego transportu okazów
  • Korygować błędnie zidentyfikowane gatunki — AI potrafi wykrywać nieścisłości w klasyfikacji, które mogły umknąć ludzkiemu oku
  • Odkrywać wcześniej nieznaną bioróżnorodność poprzez analizę wzorów i cech charakterystycznych dostrzeganych w dużych zbiorach danych

Profesor Alexandre Antonelli, dyrektor wykonawczy ds. nauki w ogrodach Kew, podkreśla znaczenie tej transformacji: “Rewolucja cyfrowa przełamuje bariery fizycznej odległości. Choć dokumentowanie i ochrona życia na Ziemi wciąż pozostają ogromnym wyzwaniem, to cyfryzacja i towarzyszące jej technologie dają coraz większą nadzieję, że nam się powiedzie”.

Potencjalne leki znikają nieodkryte

Stawka w tej grze jest niezwykle wysoka. Zagrożone rośliny i grzyby mogą zawierać składniki, które mogłyby stać się podstawą przełomowych leków lub rozwiązań dla zrównoważonego rolnictwa. Jednak jeśli te gatunki wyginą, zanim zostaną zbadane, ludzkość straci dostęp do potencjalnych korzyści, które mogłyby zmienić naszą przyszłość.

Przykład: wiele współczesnych leków pochodzi z roślin, które naukowcy badali przypadkowo lub dzięki tradycyjnej wiedzy ludów tubylczych. Bez systematycznego przeszukiwania zagrożonych gatunków przy wsparciu AI, możemy nigdy nie odkryć, jakie skarby biomedyczne kryje się w zagrożonych populacjach.

Globalna współpraca jako kluczowy element

Raport “Stan światowych roślin i grzybów” przygotowały Królewskie Ogrody Botaniczne w Londynie przy udziale około 400 naukowców z 40 krajów. To pokazuje, że ochrona bioróżnorodności to nie problem jednego kraju, lecz globalne wyzwanie wymagające wspólnych działań i dzielenia się danymi na międzynarodową skalę.

AspektLiczbaZnaczenie
Zagrożone gatunki roślin~30 000Potencjalne źródła leków i zrównoważonych upraw
Zagrożone gatunki grzybów>400Kluczowe dla ekosystemów i zdrowia gleby
Przeanalizowane rośliny18%Ogromna luka w wiedzy
Przeanalizowane grzyby0,6%Prawie całkowita niewiadoma
Naukowcy zaangażowani~400Globalna współpraca z 40 krajów

Co to oznacza dla przyszłości

Raport Kew Gardens wskazuje na fundamentalną zmianę w podejściu do ochrony przyrody. Zamiast czekać, aż tradycyjne metody badawcze powoli przeanalizują bioróżnorodność, naukowcy mogą teraz wykorzystać AI do przyspieszenia tego procesu o wielokrotność.

To nie oznacza, że AI zastąpi naukowców — wręcz przeciwnie. Technologia ma być narzędziem, które uwolni naukowców od żmudnych prac analitycznych, pozwalając im skupić się na interpretacji wyników i podejmowaniu decyzji dotyczących ochrony. W erze, gdy wyginięcie gatunków przyspiesza z powodu zmian klimatu i utraty siedlisk, każdy dzień zwłoki to potencjalnie stracona szansa na uratowanie gatunku.

Cyfryzacja i AI dają nadzieję, że możemy przełamać wyścig z czasem w ochronie światowej bioróżnorodności — ale tylko jeśli będziemy działać szybko i zdecydowanie.

Najczęstsze pytania

Jak sztuczna inteligencja pomaga w ochronie zagrożonych gatunków roślin?

AI analizuje miliony cyfrowych okazów roślin i grzybów, umożliwiając naukowcom zdalne porównywanie materiałów, korygowanie błędnie zidentyfikowanych gatunków i odkrywanie wcześniej nieznanej bioróżnorodności na niespotykaną dotąd skalę.

Ile gatunków roślin i grzybów jest zagrożonych wyginięciem?

Na świecie prawie 30 000 roślin i ponad 400 grzybów ma status zagrożonych, jednak przeanalizowano zaledwie 18 proc. roślin i 0,6 proc. grzybów, co sugeruje, że rzeczywista skala zagrożenia jest znacznie większa.

Jakie praktyczne korzyści dla ludzkości niesie ochrona zagrożonych gatunków?

Zagrożone rośliny i grzyby mogą zawierać składniki potencjalnych leków lub być źródłem zrównoważonych upraw, które mogą zniknąć z Ziemi, zanim zostaną odkryte i zbadane.

Kto przygotował raport o roli AI w ochronie bioróżnorodności?

Raport "Stan światowych roślin i grzybów" przygotowały Królewskie Ogrody Botaniczne w Londynie (Kew Gardens) przy udziale około 400 naukowców z 40 krajów.

Dlaczego naukowcy nie nadążają z analizowaniem zagrożonych gatunków bez AI?

Bogactwo środowiska naturalnego jest tak ogromne, że tradycyjne metody badawcze nie pozwalają na szybką analizę wszystkich gatunków; cyfryzacja i AI przełamują tę barierę, umożliwiając zdalne porównywanie materiałów na globalną skalę.

Na podstawie: Nauka w Polsce. Tekst opracowany redakcyjnie.